Alfabeto galego
O alfabeto galego tem 23 letras segundo a normativa da Real Academia Galega: as latinas menos j, k, w e y, que só aparecem em empréstimos e nomes próprios, mais o ñ.
As 23 letras
| Letra | Nome | Letra | Nome | Letra | Nome |
|---|---|---|---|---|---|
| A a | a | I i | i | R r | erre |
| B b | be | L l | ele | S s | ese |
| C c | ce | M m | eme | T t | te |
| D d | de | N n | ene | U u | u |
| E e | e | Ñ ñ | eñe | V v | uve |
| F f | efe | O o | o | X x | xe |
| G g | gue | P p | pe | Z z | zeta |
| H h | hache | Q q | que |
O x, a letra mais galega
O x galego soa /ʃ/, exatamente como o x português de xale. Aparece em palavras muito visíveis: Xunta, Xacobeo, xente (gente), peixe, caixa, Xoán (João).
O galego não tem o som do j espanhol: onde o castelhano diz jamón, o galego diz xamón. O j simplesmente não faz parte do alfabeto.
Os dígrafos
| Dígrafo | Som | Exemplo |
|---|---|---|
| ch | tch | chave |
| ll | lh | coello (coelho) |
| nh | n velar /ŋ/ | unha (uma) |
| qu | k antes de e, i | queixo (queijo) |
| gu | g antes de e, i | guerra |
| rr | r múltiplo | terra |
Atenção: o nh galego não soa como o português. Não equivale ao nosso nh de manha, e sim a um n velar, o do inglês sing. Aparece num punhado de palavras muito frequentes, entre elas o artigo unha.
Acentuação
Funciona quase como em espanhol: acento agudo sobre a sílaba tônica quando a palavra foge à regra geral, e trema em güe, güi. A diferença principal é o acento diacrítico, mais abundante que no castelhano e usado para distinguir a vogal aberta da fechada: é (é) contra e (e), ó (ao) contra o (o).
A gheada e o seseo
Em amplas zonas da costa ocidental, o g é pronunciado como uma aspiração faríngea, fenômeno chamado gheada, e o c e o z soam como s, isto é, seseo. Nenhum dos dois se reflete na escrita normativa.
Veja alfabeto português, alfabeto espanhol e alfabetos por idioma.
- Quantas letras tem o alfabeto galego?
- 23 segundo a normativa da Real Academia Galega.
- Por que não tem j?
- Porque o galego não tem o som /x/ do espanhol: usa o x, que soa como o x de xale.